Sakarya’da 20 yıldır ayakkabı ustalığı yapan Kamuran Yıldız, yıllardır sürdürdüğü mesleğinin giderek azalan ilgi ve alaka ile karşılaştığını dile getirdi. Yaklaşık 35 yıldır aynı dükkanda faaliyet gösteren Yıldız, mesleğe duyduğu tutkunun zamanla yerini farklı kaygılara bıraktığını belirtti. Günümüzde gençlerin zanaat öğrenmek yerine doğrudan gelir odaklı işlere yönelmesi ve klasik ayakkabı modellerine olan talebin azalması, bu köklü mesleğin geleceğini tehlikeye atıyor.
Sanayileşme ve Değişen Zevkler Mesleği Etkiliyor
Kamuran Yıldız, seri üretim teknolojilerinin yaygınlaşması ve özellikle genç neslin spor ayakkabılarına olan yoğun ilgisinin, geleneksel ayakkabı ustalığına olan talebi önemli ölçüde düşürdüğünü ifade etti. Eskiden tamir ve bakım için getirilen kundura gibi klasik ayakkabıların artık eskisi kadar rağbet görmediğini belirten Yıldız, “Devir artık spora döndü. İnsanlar daha çok spor ayakkabı kullanıyor ve bu da tamir ihtiyacını azaltıyor. Spor ayakkabıların tamiri de daha farklı ve karmaşık olabiliyor, bu yüzden çoğu spor ayakkabı tamir için bize gelmiyor,” dedi. Bu durumun, ustaların iş yükünü ve dolayısıyla gelirlerini olumsuz etkilediğini vurguladı.
Yıldız ayrıca, büyük markaların küçük esnafa oranla daha fazla tercih edildiğini, bunun da yerel zanaatkarlar üzerinde baskı oluşturduğunu sözlerine ekledi. Tüketicilerin bilinirliği yüksek markalara yönelmesi, zanaatkarların ayakta kalmasını zorlaştırıyor.
Zanaat Ruhunu Kaybeden Genç Nesil
Mesleğe başladığı ilk yıllarda çırakların zanaatı öğrenme motivasyonunun çok yüksek olduğunu hatırlatan Kamuran Yıldız, o dönemde çırakların önceliğinin ustalaşmak olduğunu anlattı. Günümüz gençlerinin ise aynı ilgiyi göstermediğini, işe başlarken ilk baktıkları şeyin alacakları maaş ve çalışma koşulları olduğunu dile getirdi. Yıldız, “Eskiden bir çırak bir dükkana girdiğinde, ‘Ben bu zanaatı nasıl öğrenebilirim, nasıl ustalaşabilirim?’ diye düşünürdü. Maddiyat ikinci planda kalırdı. Şimdi ise doğrudan, ‘Ne kadar maaş alacağım, çalışma saatlerim nasıl olacak?’ gibi sorularla geliyorlar,” şeklinde konuştu. Bu yaklaşım farkı, zanaatkarların yeni nesilleri mesleğe kazandırmasını güçleştiriyor.
Çırak Bulmak Zorlaştı, Meslek Tehlikede
Usta Kamuran Yıldız, çırak bulmakta büyük zorluk yaşadığını ve bu durumun mesleğin geleceği hakkında ciddi endişeler taşımasına neden olduğunu belirtti. Gençlerin mesleğe olan meraklarının azaldığını ve önceliği maddi kaygılara vermeleri nedeniyle, bu zanaatın ustadan çırağa aktarılamadığını söyledi. Yıldız, “Kendi merak edip bu işi yapmak isteyen birini bulmak artık neredeyse imkansız. Gelenler de öncelikle maaş beklentisiyle geliyor. Eğer o beklentiyi karşılayamıyorsanız, gelmiyorlar. Bu zanaatın bir gün sonunun geleceğini görüyorum çünkü yeni nesil yetişmiyor, ilgi ve merak yok,” ifadelerini kullandı.
Ayakkabı ustalığı gibi köklü zanaatların, yerini teknolojinin ve değişen yaşam tarzlarının hızına bırakması, hem kültürel bir mirasın kaybı hem de kalifiye iş gücünün azalması anlamına geliyor. Bu tür zanaatların korunması ve yeni nesillere aktarılması için toplumsal ve bireysel düzeyde daha fazla çaba gösterilmesi gerektiği açıktır.